سلاح هسته ای مخوف اما بازدارنده

به گزارش واحد تحلیلی خبرگزاری صبح اقتصاد قدرت تخریب آن‌ها بر اساس طراحی و مکانیسم عملکرد (شکافت یا همجوشی) متغیراست. اداره و کنترل این تسلیحات نیز عمدتاً در چارچوب معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و پروتکل‌هاینظارتی آن صورت می‌گیرد. مخرب بودن یک کلاهک هسته‌ای به عوامل متعددی بستگی دارد که مهم‌ترین آن ««بازدهانفجار ، معادل TNTو ارتفاع انفجار »» است. اثرات مرگبار آن معمولاً به چهار دسته اصلی تقسیم می‌شود : ۱- موج انفجار (Blast): یک دیوار عظیم از فشار هوا که می‌تواند ساختمان‌ها را فرو بریزد. برای مثال، موج انفجار بمب با قدرت ۵۰ مگاتن، تخریبکامل را تا شعاع ۳۵ کیلومتری به همراه خواهد داشت . ۲- حرارت و نور (Thermal Radiation): فلش نوری و گرمای شدید که باعث آتش‌سوزی‌های گسترده و سوختگی‌های درجه سه در فواصل دور می‌شود. این حرارتبه‌قدری بالاست که می‌تواند اجسام را در نزدیکی مرکز انفجار ذوب یا تبخیر کند . ۳- تشعشعات آنی (Ionizing Radiation): پرتوهای گاما و نوترون که در لحظه انفجار آزاد می‌شوند می‌توانند در شعاع ۱ تا۳ کیلومتری باعث مرگ یا بیماری حاد ناشی از تشعشع شوند . ۴- بارش رادیواکتیو (Fallout): ذرات رادیواکتیو پس از انفجار به جو رفته و سپس روی سطح زمین فرود می‌آیند. این آلودگی می‌تواند تا شعاع صدها کیلومتر پراکنده شود و برای دهه‌ها خاک، آب و هوا را آلوده کرده و خطر سرطان وناهنجاری‌های ژنتیکی را افزایش دهد . بر اساس آخرین برآوردهای خود اظهاری بین المللی در سال ۲۰۲۵، در مجموع حدود ۱۲,۳۳۱ کلاهک هسته‌ای در جهان وجوددارد . نکته مهم این است که نزدیک به «۹۰ درصد» از این سلاح‌ها در اختیار دو کشور است. فهرست کشورهای مالک این سلاح‌ها و تعداد تخمینی کلاهک‌های آنها بشرح زیر است: ۱. روسیه مالک ۵،۴۵۹ کلاهک تخمینی است این کشور دارای بزرگترین زرادخانه هسته‌ای جهان است . ۲. ایالات متحده آمریکا مالک ۵،۱۷۷ کلاهک تخمینی است که در رتبه دوم جهان قرار دارد . ۳. چین مالک ۶۰۰ کلاهک تخمینی است. این کشور سومین قدرت هسته‌ای جهان محسوب می‌شود و در حال نوسازی زرادخانه خود است . ۴. فرانسه مالک ۲۹۰ کلاهک تخمینی است. ۵. انگلیس مالک ۲۲۵ کلاهک تخمینی است. ۶. هند مالک ۱۸۰ کلاهک تخمینی است. ۷. پاکستان مالک ۱۷۰ کلاهک تخمینی است. ۸. رژیم صهیونیستی مالک ۹۰ کلاهک تخمینی است که البته هرگز به داشتن سلاح هسته‌ای اذعان نکرده، اما تخمین زدهمی‌شود که این تعداد را در اختیار دارد . ۹. کره شمالی مالک ۵۰ کلاهک تخمینی است. لازم است بدانیم که علاوه بر مالکیت ها در این ۹ کشور، «پنج عضو ناتو» شامل آلمان، ایتالیا، بلژیک، هلند و ترکیه میزبانحدود «۱۵۰» سلاح هسته‌ای با مالکیت آمریکا در خاک خود هستند و در چارچوب برنامه به‌اصطلاح “اشتراک هسته‌ای”ناتو، آموزش‌های لازم برای استفاده از آنها را دیده‌اند . لازم به ذکر است این آمارها بر اساس برآوردهای سازمان‌های تحقیقاتی معروفی مانند فدراسیون دانشمندان آمریکایی وموسسه بین‌المللی تحقیقات صلح استکهلم (SIPRI) تهیه و کاوش شده است، آنچه مسلم است اینکه تعداد دقیق کلاهک‌های هسته‌ای هر کشور اطلاعاتی بکلی محرمانه است و کشورها حاضر به افشای دقیق آن نیستند. نکته قابل توجه این است که بمب‌های مدرن و پیشرفته امروزی معمولاً از نوع «« گرماهسته‌ای (هیدروژنی)»» هستند. این بمب‌ها از یک مرحله شکافت اولیه برای ایجاد دما و فشار لازم جهت شروع مرحله دوم، یعنی همجوشی هسته‌ایساخته شده اند. این مکانیسم دو مرحله‌ای باعث می‌شود. قدرت تخریب آن‌ها هزاران برابر بیشتر از بمب‌های شکافتی اولیه مانند ، پسر های خوب که در هیروشما و ناکازاکی و بمب تزار شوروی که مورد آزمایش قرار گرفتند، است. مدیریت و کنترل تسلیحات هسته‌ای در سطح بین‌المللی عمدتاً بر پایه دو رکن اصلی استوار است: اول ،، معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT): این معاهده که در سال ۱۹۶۸ امضا شد، سنگ بنای رژیم منعاشاعه هسته‌ای است. NPT و دارای سه رکن اصلی است : الف،، منع اشاعه که کشورهای فاقد سلاح هسته‌ای متعهد می‌شوند که به دنبال ساخت یا دریافت این سلاح‌ها نباشند. ب ،، خلع سلاح: کشورهای دارنده سلاح هسته‌ای (آمریکا، روسیه، انگلیس فرانسه و چین) متعهد شده اند که به سمتخلع سلاح هسته‌ای حرکت کنند. ج ،، همکاری صلح‌آمیز که همه کشورها حق دستیابی به فناوری هسته‌ای برای اهداف صلح‌آمیز را دارند. دوم ،، پادمان‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی (IAEA) و پروتکل الحاقی: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی وظیفه نظارت بر اجرای تعهدات منع اشاعه را بر عهده دارد. بازرسان آژانس با بازرسی ازتأسیسات هسته‌ای کشورهای عضو، اطمینان حاصل می‌کنند که مواد و فعالیت‌های هسته‌ای به